Hoe moet de instrumentenherbewerking gedocumenteerd worden?
Hoe documenteer ik de instrumentenherbewerking correct?
Wettelijke grondslagen, ladingcontrole en auditvaste vrijgave — zo wordt uw documentatie sluitend en inspectieveilig.
Elke lading moet gecontroleerd, vrijgegeven en traceerbaar gedocumenteerd worden. Handgeschreven is toegestaan — papierloos (bv. met SteriTrace) bespaart echter tijd en maakt de documentatie auditvast.
Documentatie & ladingvrijgave correct aangepakt
Hoe moet de instrumentenherbewerking gedocumenteerd worden?
Wettelijke grondslagen van de instrumentenherbewerking
De wettelijke grondslag van de instrumentenherbewerking beschrijft de richtlijn van het Robert Koch Institut (RKI). Deze RKI-richtlijn werd samen met de Kommission für Krankenhaushygiene und Infektionsprävention (KRINKO) opgesteld. Een correcte herbewerking wordt volgens de Medizinprodukte-Betreiberverordnung (§ 8 Abs. 2) verondersteld, wanneer de aanbeveling „Anforderungen an die Hygiene bei der Aufbereitung von Medizinprodukten“ in acht wordt genomen. In de RKI-aanbeveling wordt het proces van de instrumentenherbewerking in volgende 4 delen opgedeeld:- Instrumentenclassificatie
- Herbewerkingscyclus
- Documentatie
- Validatie
- Minstens 5 jaar bewaarplicht volgens RKI
- 5 respectievelijk 10 jaar volgens StGB §78
- 30 jaar volgens BGB §199
Bij de instrumentenherbewerking geldt een omgekeerde bewijslast.
- Een arts (de exploitant) moet steeds kunnen aantonen dat de instrumentenherbewerking geslaagd was.
- De documentatie is noodzakelijk ter bescherming tegen schadevergoedingsaanspraken wegens nalatig handelen.
De juiste documentatie van de instrumentenherbewerking
De minimumeisen aan de documentatie voor de instrumentenherbewerking zijn in apparaatspecifieke normen beschreven.- EN 13060: de norm voor kleine stoomsterilisatoren (tot een kamervolume van 24 liter)
- EN 285: de norm voor grote stoomsterilisatoren (vanaf een kamervolume van 24 liter)
- EN 15883: de norm voor thermodesinfectoren
- De EN 13060 schrijft voor dat een automatisch procesbeoordelingssysteem in de autoclaaf geïntegreerd moet zijn. Dat betekent dat de autoclaaf continu en automatisch alle relevante procesparameters tijdens de sterilisatie van instrumenten controleert. Het is dus niet nodig de procesparameters, zoals bijvoorbeeld de bereikte temperatuur en houdtijd, na de sterilisatie handmatig te controleren. De autoclaaf moet dat zelf kunnen afhandelen.
- De EN 13060 schrijft de aanwezigheid van een foutdetectiesysteem voor. Om die reden zijn in autoclaven meerdere hoogprecieze temperatuursensoren, minstens één druksensor en een precieze realtimeklok ingebouwd. Welke fouten herkend moeten worden, is in de norm EN 13060 ook beschreven.
- De EN 13060 schrijft voor dat de autoclaaf in staat moet zijn zelf een procesdocumentatie op te maken. De meeste autoclaven zijn uitgerust met een printer of USB-poort om precies deze eis van de norm te kunnen vervullen. De documentatie wordt dus door de autoclaaf tijdens de sterilisatie van instrumenten afgedrukt of op een stick opgeslagen.
Moeten de sterilisatieprotocollen voor de documentatie van de instrumentenherbewerking afgedrukt worden?
De RKI-aanbeveling zegt hier heel duidelijk: nee. Uit de RKI-aanbeveling kan worden opgemaakt dat de sterilisatieprotocollen niet noodzakelijk afgedrukt hoeven te worden. De protocollen kunnen ter beveiliging ook op passende gegevensdragers worden opgeslagen. Het RKI (bron: Robert-Koch-Institut „Anforderungen an die Hygiene bei der Aufbereitung von Medizinprodukten“) schrijft: „De in het kader van de herbewerking geregistreerde meetwaarden van de procesparameters … moeten gedocumenteerd worden. De registraties kunnen ook op beeld- of gegevensdragers worden bewaard“.
De mogelijkheden voor documentatie bij Steri24-apparaten zijn:
| Apparaat | Mogelijkheden voor documentatie |
| Klasse B Pro-autoclaven |
|
| Aqua-Plus thermodesinfector |
|
Databack-ups: de gegevens van de USB-stick moeten met regelmatige tussenpozen (bijvoorbeeld wekelijks) op een pc of harde schijf worden veiliggesteld. Volgens een enquête van Steri24 gebruikt 94% van de klinieken en praktijken in het D-A-CH-gebied een USB-stick om de protocollen van de autoclaaf op te slaan. Het afdrukken van protocollen is niet verplicht. In het algemeen kan de volledige documentatie van de instrumentenherbewerking geheel papierloos gebeuren.
Hoe werkt de juiste ladingcontrole bij autoclaven in de instrumentenherbewerking?
Indien in de autoclaaf ook holle voorwerpen zoals bijvoorbeeld handstukken gesteriliseerd worden, dan is een Helix-test of PCD-test (Process Challenge Device) nodig. Doel van de test is te verifiëren of de sterilisatie van holle voorwerpen (bv. handstukken) geslaagd was. Indien in de autoclaaf geen holle voorwerpen en enkel enkelvoudig verpakte instrumenten gesteriliseerd worden, volstaat een indicator van klasse 5.Hoe gebruik ik de helixtest? De helixtest bestaat uit een helixtestapparaat waarin een teststrook kan worden gelegd. Het testapparaat simuleert de geometrie van een hol voorwerp. Vóór elke sterilisatie wordt een nieuwe teststrook in de helixtest gelegd. Het helixtestlichaam wordt dan samen met de instrumenten in de autoclaaf gelegd en meegesteriliseerd. Na de sterilisatie geeft een verkleuring van de teststrook aan of de sterilisatie geslaagd was of niet.
De aanbeveling van de fabrikant van de klasse B Pro-autoclaven uit onze shop voor het routinegebruik komt ook overeen met de aanbevelingen van het RKI. De aanbeveling luidt als volgt:
| Tijdschema | Beschrijving van de controle |
|---|---|
| Elke dag waarop de steri gebruikt wordt | Visuele controle van de autoclaaf op schade Controle van het autoclaafdisplay op waarschuwingen |
| Eén keer per week vóór aanvang van het werk | Start van het programma "Vacuümtest" |
| Bij elke sterilisatiecyclus |
|
Hoe werkt de correcte ladingvrijgave bij de instrumentenherbewerking?
De fase van de ladingvrijgave begint na afronding van de sterilisatiecyclus door de autoclaaf. Een "Vrijgave voor het gebruik van instrumenten" moet door geschoold personeel worden uitgevoerd. Wij scholen uw personeel met scholingscertificaat - contacteer ons. De wellicht meest gebruikte methode van ladingvrijgave is met behulp van een checklist en documentatie in een steri-boek. U hoeft daarvoor geen geld uit te geven. Wij bezorgen u graag een drukvoorbeeld van het steri-boek. U kunt de documenten afdrukken en in een map opbergen. Contacteer ons via het contactformulier of de chat en laat ons uw e-mailadres na. Het geschoolde personeel moet volgende stappen uitvoeren:
-
Procesbeoordeling: de Steri24-toestellen zijn uitgerust met een automatische EN13060-conforme procesbeoordeling. Het volstaat dus op het display van de autoclaaf het resultaat van het sterilisatieprotocol af te lezen. De procesbeoordeling wordt door het apparaat zelf uitgevoerd zonder extra werk voor het personeel.
-
Documentatie van de ladingindicatoren: de ladingindicatoren (positief / negatief) moeten gedocumenteerd worden.
-
Visuele controle: er moet een visuele controle worden uitgevoerd, bijvoorbeeld op restvocht of gescheurde verpakkingen. Hiervoor bestaat opnieuw een aparte checklist die wij u op verzoek graag bezorgen. Contacteer ons.
-
Vrijgave voor hernieuwd gebruik: de vrijgave voor hernieuwd gebruik moet met een handtekening gebeuren.
-
Kenmerking van verpakte instrumenten: de verpakte instrumenten moeten gekenmerkt worden, door de autoclaaf, de dagdatum, de verbruiksdatum, het lotnummer en de persoons-ID te vermelden. Hiervoor bestaat een gestandaardiseerd kleefetiketpistool.

Afbeelding 1: sjabloon voor de documentatie van de ladingvrijgave
De kenmerking van de verpakkingen na het autoclaveren gebeurt met een etiketteertang. Het label moet minstens volgende inhoud hebben.
|
Personeelnr. | Apparaatnr. | Lotnr. |
Het datum "Bruikbaar tot" is gewoonlijk 6 maanden na de datum van de sterilisatie.
Veelgestelde vragen
Echte vragen uit praktijken, klinieken en studio's — helder beantwoord.
Waar vind ik sjablonen en formulieren voor de documentatie en ladingvrijgave?
Wij stellen gratis sjablonen voor de documentatie en ladingvrijgave ter beschikking, bv. het handgeschreven ladingvrijgaveformulier (steri24.de/media/Chargenfreigabe_Handschriftlich.pdf) alsook een uitvoerig kennis-/SteriDoc-document in de wiki op steri24.de. Als alternatief is de digitale documentatie via de app SteriTrace (Android) mogelijk.
Hoe en waar kan ik de sterilisatieprotocollen via USB-stick veiligstellen?
De protocollen laten zich op een USB-stick veiligstellen; de USB-poort bevindt zich rechts aan de deur respectievelijk onderaan rechts op het apparaat. Gebruik een zo leeg mogelijke stick met max. 16 GB en FAT-formattering. De protocollen worden als txt-bestanden opgeslagen.
Hoe lang moeten sterilisatie-, vrijgave- en herbewerkingsprotocollen bewaard worden?
De bewaartermijnen variëren naargelang de rechtsgrondslag: minstens 5 jaar volgens RKI, tot 10 jaar volgens StGB §78 en tot 30 jaar volgens BGB. Wij raden aan de volledige documentatie (sterilisatie-, RDG-/thermodesinfector- en vrijgaveprotocollen) 30 jaar te bewaren, bij voorkeur digitaal (scan/USB); thermopapier droog en koel bewaren.
Welke documenten en certificaten worden meegeleverd en hoe verkrijg ik ze (ook in het Duits)?
Relevante gegevens staan in de handleiding; een apart technisch gegevensblad wordt standaard niet meegeleverd. Certificaten (bv. CE-conformiteitsverklaring, EN-13060-testprotocol) kunt u in de shop in het tabblad Certificaten downloaden of op aanvraag verkrijgen. De certificaten zijn beschikbaar in het Engels, het validatierapport in het Duits.
Hoe werkt de documentatie van de sterilisatiecycli en waar worden de protocollen opgeslagen (USB, SD-kaart, wifi/LAN)?
Bij de Premium-autoclaaf worden alle cycli automatisch intern opgeslagen (tot 100.000 protocollen) en zijn ze via SD-kaart/USB-stick alsook via wifi/LAN overdraagbaar. Bij de Pro-apparaten (12L/18L/23L) is een USB-stick (max. 16 GB, FAT-geformatteerd) nodig, die in de interfacebox wordt gestoken. Het opslaan verloopt volautomatisch zonder toetsdruk.
Hoe wordt de ladingvrijgave gedocumenteerd en wat moet ze bevatten?
De ladingvrijgave moet volgens RKI gedocumenteerd worden - handgeschreven (bv. SteriDoc-/ladingvrijgavesjabloon + sterilisatiestift) of digitaal met de app SteriTrace. Etiketten of barcode zijn niet verplicht; ook een handgeschreven kenmerking is toegestaan. Voor kritische instrumenten geldt een ladingopvolgings- en etiketteringsplicht. Wat precies gedocumenteerd moet worden, is op steri24.de uitgesplitst.
Dat hoeft u niet alleen te dragen
De meest voorkomende zorgen van onze klanten — en hoe wij ze oplossen.
„Volstaat mijn handschrift voor de overheid?“
Ja — maar digitaal is veiliger. Wij tonen u hoe auditklare documentatie eruitziet.
„Wat als een bewijs ontbreekt?“
Papierloze documentatie beveiligt elke lading meervoudig — niets gaat verloren op het beslissende moment.
Gedaan met de papierrompslomp.
Papierloze, auditvaste ladingdocumentatie die elke praktijksoftware begrijpt. Uren bespaard — elke week.
Haeufig gestellte Fragen
Dokumentation der Instrumentenaufbereitung – die wichtigsten Fragen klar beantwortet.